گفتار ابو على سينا بر احوال قلب منقسم نموده و از براى هريك اسباب و علامات و مشخّصاتى ذكر نموده‌اند و اينها همه داخل خفقان و عشى قلبى است و دانستن اسباب و علامات و معالجات اين خفقان شامل همه آنها شده و احتياجى بذكر آنها نخواهند داشت استدلال بر احوال قلب بوجوه ثمانية بدان كه شيخ الاطباء ابو على سينا مىفرمايند استدلال كرده مىشود بر احوال قلب بهشت وجه اوّل نبض دوّم نفس سيّم خلقت سينه و چيزى كه مىرويد بر آن سينه چهارم ملمس بدن و چيزى كه عارض مىشود در آن بدن پنجم از اغلاق بدن ششم از قوه بدن هفتم از ضعف بدن هشتم از اوهام امّا نبض پس سرعت آن و عظم آن و پىدرپى بودن آن نبض دلالت دارند بر حرارت قلب و اضداد اينها دلالت دارند بر برودت مزاج قلب و لين نبض دليل بر رطوبت قلب و صلابة آن دليل بر خشكى آن و قوه آن نبض و مساوى بودن و منتظم بودن آن نبض دلالت مىكند بر صحّت آن قلب و اضداد اينها دلالت دارد بر خلاف فسحت آن قلب امّا نفس پس نفس عظيم و سريع و متواتر و گرم دليل بر حرارت آن قلب است و اضداد اينها دلالت مىكند بر برودت مزاج قلب و سينه وسيع و عريض اگر نبوده باشد بسبب بسيارى مخ آن‌چنان بسيارى كه دلالت مىكند بر آن بسيارى مغز سر